Gwefan Swyddogol yr URC
Meddygol

Cyfergyd

Ffeithiau ynghylch cyfergyd

• Anaf i'r ymennydd yw cyfergyd
• Mae pob achos o gyfergyd yn ddifrifol
• Yn aml, gall cyfergyd ddigwydd heb fod yr unigolyn yn mynd yn anymwybodol
• Rhaid i chwaraewyr sy'n dangos unrhyw arwyddion o gyfergyd neu unrhyw symptomau cyfergyd gael eu hanfon o'r cae chwarae neu'r cae hyfforddi yn syth
Rhaid sicrhau nad yw chwaraewyr yn dychwelyd i chwarae ar yr un diwrnod ag yr amheuir eu bod wedi dioddef cyfergyd
• Dylai pob chwaraewr* sydd wedi dioddef cyfergyd gael ei gyfeirio at ymarferydd meddygol
Rhaid sicrhau nad yw chwaraewyr yn ailafael mewn unrhyw gamp sy'n golygu cyswllt corfforol llawn â chwaraewyr eraill, nes bydd wedi cael cymeradwyaeth gan ymarferydd meddygol
• Bydd y rhan fwyaf o bobl yn gwella o gyfergyd ar ôl gadael i'w corff a'u hymennydd orffwys
• Efallai y bydd plant a phobl ifanc yn cymryd mwy o amser i wella ar ôl dioddef cyfergyd
• Gall cyfergyd ddigwydd heb fod yr unigolyn wedi dioddef ergyd amlwg i'w ben
• Dylid Adnabod ac Anfon o'r Cae unrhyw chwaraewyr sydd wedi dioddef cyfergyd, er mwyn atal unrhyw anaf pellach neu farwolaeth hyd yn oed

* Er mai enw gwrywaidd yw 'chwaraewr' yn y Gymraeg, dylid cymryd ei fod bob amser yn cyfeirio at fechgyn a merched yn y ddogfen hon.

Beth yw cyfergyd?

• Anaf trawmatig i'r ymennydd yw cyfergyd, sy'n amharu ar y modd y mae'r ymennydd yn gweithio
• Mae gan gyfergyd lawer o symptomau. Mae'r symptomau mwyaf cyffredin yn cynnwys cur pen, penysgafnder, problemau cofio a phroblemau cadw cydbwysedd
• Bydd unigolyn yn mynd yn anymwybodol neu'n cael ei lorio mewn llai na 10% o'r holl achosion o gyfergyd sy'n digwydd
Nid oes yn rhaid bod chwaraewr wedi bod yn anymwybodol i gael diagnosis o gyfergyd
• Bydd sgan o'r ymennydd yn ymddangos yn normal fel rheol

Beth sy'n achosi cyfergyd?

Gall cyfergyd gael ei achosi gan ergyd uniongyrchol i'r pen, ond gall ddigwydd hefyd pan fydd ergydion i rannau eraill y corff yn peri i'r pen symud yn sydyn (e.e. anafiadau tebyg i anafiadau atchwipio).

Pwy sydd mewn perygl?

Gall cyfergyd ddigwydd i unrhyw un o unrhyw oed. Fodd bynnag, mae chwaraewyr sy'n blant ac yn bobl ifanc*:
• Yn fwy tueddol o ddioddef cyfergyd
• Yn cymryd mwy o amser i wella
• Yn dioddef problemau gwaeth o safbwynt cofio a phrosesu meddyliol
• Yn fwy tueddol o ddioddef cymhlethdodau niwrolegol prin a pheryglus, a allai arwain at farwolaeth mewn rhai amgylchiadau oherwydd bod yr ymennydd yn chwyddo (caiff hynny ei alw'n syndrom ail effaith)

• Yn fwy tueddol o ddioddef cyfergyd• Yn cymryd mwy o amser i wella• Yn dioddef problemau gwaeth o safbwynt cofio a phrosesu meddyliol • Yn fwy tueddol o ddioddef cymhlethdodau niwrolegol prin a pheryglus, a allai arwain at farwolaeth mewn rhai amgylchiadau oherwydd bod yr ymennydd yn chwyddo (caiff hynny ei alw'n syndrom ail effaith)

WRU TV
Newyddion Diweddaraf

1

Minis to Millennium

Minis to Millennium

The development of the game in Wales starts at U7 level and follows talent development through to senior representative and community rugby

2

Club Development

Club Development

Learn more about the changing face of clubs in Wales, the funding options available, and the methods of developing the hubs of the community game

3

Leisure Rugby

Leisure Rugby

Rugby Camps, Touch Rugby and Rugby Tots are all covered in this section covering wider aspects of the community game and development

4

Coaching Development

Coaching Development

The WRU Coach Education Programme aims to develop the right coach for every player at every stage of their development in the game

5

Referee Development

Referee Development

The varying levels of refereeing courses enable prospective referees and touch judges to start or build on the skills necessary to become a bona fide, qualified match official

6

Find a Club

Club Contacts

Interested in joining a rugby club in Wales? Find contact information for all WRU Member Clubs

7

Safeguarding

Safeguarding

The welfare of children within Rugby Union is paramount and the WRU are committed to ensuring the correct policies are adhered to within the game.

8

Volunteers

Volunteers

The WRU recognises how important volunteers are and wants to be as proactive as possible in supporting, recruiting and developing them as well as providing recognition for their contribution
© 2017 © Undeb Rygbi Cymru Cyf, Ystadegol © SFMS Cyf, Ffotograffiaeth © Asiantaeth Huw Evans Nodyn Cyfreithiol Dosbarthwyd gan Sotic Pwerir gan OpenText WSM